تسليم او بودن ، بنا بر اين كشتار مشركين جايز نيست ، زيرا احتمال دارد باطنا مؤمن باشند ، و فرمايش حضرت كه فرمود ( فهذا القول ) احتمال دارد جواب دوّمى باشد و آن اينكه اين گفته شما خلاف برنامه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بود كه هر كس ميخواست مسلمان شود او را مجبور به بيعت مينمود و سخت تأكيد ميكرد ، و بيعت آنها با پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و اقرارشان و قبول كردن شرائط همه عمل بود و غير از عقيده است ، و ممكن است تمام فرمايش حضرت يك جواب و يكدليل باشد و آن اينكه اگر ايمان قلبى باشد ، از دو حال خارج نيست يا در اثبات و نفى ايمان بگفته او اكتفا مىشود يا نه ، در صورت دوّم كشتن مشرك و جنگيدن با او به كلى ممكن نباشد ، و در صورت اوّل بايد اقرار زبانى او بس باشد ، و نيازى به پيروى كامل و عملى كه آنقدر پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم به آن اهميّت ميداد ندارد . 2 - حضرت رضا عليه السّلام از پدرانش از حضرت على عليه السّلام روايت نمايد كه پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود من مأمورم با مردم بجنگم تا بگويند لا إله الّا اللَّه ، وقتى اين جمله را گفتند خون و مالشان بر من حرام است « 1 » . تبيين : عامه اين روايت را بطريق مختلفه « 2 » با كم و زيادى در لفظ روايت كرده‌اند ، از جمله از ابو هريره نقل كرده‌اند كه حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود من مأمورم با مردم بجنگم تا بگويند لا إله الّا اللَّه و چون گفتند ، خون و مالشان جز بر وجه حق در پناه من است ، و حسابشان با خداست . حسين بن مسعود در شرح السّنّه گويد : اينكه فرمود تا بگويند لا إله الّا اللَّه بت‌پرستان را ميگويد نه اهل كتاب را ، زيرا اهل كتاب لا إله الّا اللَّه را ميگويند ، سپس از آنها شمشير برنميدارد تا به پيامبرى آن حضرت نيز اقرار كنند ، يا جزيه دهند ، و اينكه فرمود و حسابشان با خداست يعنى آنچه در باطن و پنهانى

--> ( 1 ) عيون اخبار الرضا ( ع ) . ( 2 ) مشكاة المصابيح ص 12 - 14 .